Một lần tình cờ tôi có mặt tại Jakarta, thủ đô Indonesia, trong một ngày chủ nhật đặc biệt- Ngày không xe ô tô. Jakarta, thành phố hơn 10 triệu dân (nếu kể luôn ngoại thành là 27 triệu!) vốn nổi tiếng với sự ồn ào, hỗn độn vì xe cộ và những dòng người. Hôm đó thành phố thật lạ lùng. Từ sáng sớm trên các đại lộ của khu trung tâm hàng ngàn người đi bộ, chạy bộ tràn xuống lòng đường. Tiếng nhạc sôi động phát ra từ các cao ốc làm nền cho các nhóm người vừa đi vừa nhảy múa chen lẫn với những người biểu diễn xe đạp và đi patin.
Tuy “Ngày không xe ô tô” diễn ra ngắn ngủi (từ 6g đến 11 giờ sáng) nhưng rõ ràng đã đem lại những phút giây phút bình yên, hào hứng cho rất nhiều người khi họ được thoát khỏi “lề thói đời thường” vốn quá ô nhiễm về vật chất và tinh thần.
Ngày chủ nhật không xe giống như là một cuộc đi chơi tập thể cuối tuần được tổ chức cho mọi người.
Những ý tưởng tạo sân chơi quý giá như vậy không phải lúc nào cũng thấy. Không ít người đôi khi thấy một ngày không xe cộ, không khói thuốc, không hàng rong, không cãi vã… là điều gì đó không tưởng và không thực tế, hay là thứ xa xỉ chỉ có ở nước phát triển xa xôi.
Cũng vì kiểu tư duy tương tự như vậy mà những con đường đi bộ thật sự, những khu vực dành riêng cho xe buýt… vẫn là những chuyện thấy nói nhiều hơn làm.
Thực tế quanh ta, trong bản thân từng con người nhu cầu tự giải phóng mình khỏi sự mệt mỏi bon chen hàng ngày đang tồn tại một cách hiển nhiên. Ngày càng nhiều hơn những người đang tìm sự bình yên bằng những lớp yoga, khí công, thể dục… sau những giờ làm việc quá căng thẳng. Nhưng để lái cuộc sống theo hướng tích cực, đòi hỏi thay đổi triệt để dứt khoát hơn thì hầu như sự hưởng ứng từ mọi người rất dè dặt.
Ở góc độ rộng hơn, những quyết sách của các cấp quản lý trong phạm vi một doanh nghiệp đến cả một thành phố hay cả một đất nước để tạo ra một xã hội sống, làm việc sáng tạo, đổi mới thì hầu như vẫn còn yếu ớt.
Nguyên nhân nằm ở sự thiếu tự tin. Sức ì trong mỗi con người thường rất lớn nên cái mới bao giờ cũng bị nhiều người phản đối. Vì vậy những người đưa ra quyết định phải có đủ sự tự tin và một chút dũng cảm đương đầu với dư luận.
Ngoài ra còn một rào cản lớn nhất làm chúng ta khó cùng nhau bước ra khỏi “lề thói đời thường” (dù rất muốn) chính là sự bảo thủ. Những kiểu cách chúng ta đã và đang làm rất dễ bị chúng ta cho rằng là điều duy nhất đúng.
Thử tưởng tượng nếu ngay ngày mai tất cả ai đi làm bằng xe gắn máy phải chuyển qua đi xe đạp, tất cả những ai suốt ngày chỉ biết “ôm bàn giấy” giờ phải dành ít nhất hai giờ để tập thể thao… thì sẽ thấy sự thay đổi khó khăn dường nào.
Nhưng nếu chúng ta luôn nói và mơ đến bước đột phá để vươn lên một xã hội phát triển, văn minh hơn mà không thoát khỏi được lề thói đời thường thì chắc những ước mơ đó chỉ là viễn tưởng. Mà lỗi là do sự bảo thủ của chúng ta chứ không phải của ai khác.
